Koelkastindeling maken: wat ligt op welke plank?
Iedereen in de keuken kent de regel en niemand past ze toe: hoe verder iets nog van het bord af staat, hoe lager het ligt. Zeg welke koeling je hebt en waar elke productgroep ligt — de plank, de temperatuur en de waarschuwingen volgen vanzelf. Print de poster en hang ze op de deur van de koeling.
Zo maak je je koelkastindeling
- 1
Vink aan welke koeling je hebt
Wandelkoelcel, koelkast, saladette, viskoeling, diepvries. Alleen wat je aanvinkt komt op de poster, en het aantal planken bepaalt of twee risiconiveaus moeten samenliggen.
- 2
Zeg per productgroep waar ze ligt
Negentien productgroepen, elk met één keuzelijst. De plank vult niemand in: die volgt uit het risiconiveau, en de tool zegt het wanneer iets warmer ligt dan het houdt.
- 3
Print de poster en hang ze op de deur
Eén blad per koeling, met daaronder je eigen huisafspraken per product. Een nieuwe medewerker leest ze staand, in tien seconden.
De volgorde in een koeling, van boven naar onder
Zes risiconiveaus, altijd in deze volgorde. Zwaartekracht is de enige besmettingsweg die een plank kan tegenhouden — daarom ligt alles wat nog verhit wordt onder alles wat zo gegeten wordt.
| Plank | Risiconiveau | Wat er ligt | Waarom daar |
|---|---|---|---|
| 1 | Gebruiksklaar | Bereide gerechten (gekoeld) · Fonds, sauzen en dressings · Desserts en patisserie · Bereide charcuterie en paté · Gewassen, gesneden sla en garnituur | Wordt niet meer verhit, dus er mag niets op kunnen druppelen. |
| 2 | Zuivel en eieren | Melk, room en yoghurt · Kaas · Eieren · Geopende bokalen en overgegoten blik | Gaat vaak zo op tafel en neemt geur en sap van eronder makkelijk over. |
| 3 | Groenten en fruit | Ongewassen groenten · Fruit · Verse kruiden | Draagt nog aarde mee, maar hoort niet boven wat gebruiksklaar is. |
| 4 | Rauwe vis | Rauwe vis en filets · Schaal- en schelpdieren | Rauw, en het vocht loopt makkelijk — dus onder alles wat zo gegeten wordt. |
| 5 | Rauw vlees | Rauw rund, lam en wild · Rauw varkensvlees | Rauw sap met veel kiemen; alleen gevogelte en gehakt liggen nog lager. |
| 6 | Gevogelte en gehakt | Rauw gevogelte · Gehakt en verse worst · Alles wat ligt te ontdooien | Het hoogste risico in huis: altijd de onderste plank, ook wat ontdooit. |
De woorden die op dit blad staan
Vijf termen die in elke keukencontrole terugkomen.
- Koelkastindeling
- De vaste volgorde waarin producten in een koeling liggen: hoe verder iets nog van het bord af staat, hoe lager het ligt, zodat rauw sap nooit kan druppelen op iets dat zo gegeten wordt.
- Kruisbesmetting
- Kiemen die van het ene product op het andere overgaan — via een plank, een snijplank, een hand of het sap dat van een hogere plank druipt.
- Gebruiksklaar product
- Alles wat de gast eet zonder dat het nog verhit wordt: bereide gerechten, sauzen, gesneden sla, patisserie. Deze groep ligt altijd bovenaan.
- Koelketen
- De ononderbroken koeling van levering tot bord. Elke keer dat een product te warm staat, gaat een stuk houdbaarheid verloren dat niet meer terugkomt.
- Risiconiveau
- De plaats van een productgroep in de volgorde van boven naar onder. Niet hoe duur of hoe bederfelijk iets is, maar hoeveel er nog met het product moet gebeuren voor het gegeten wordt.
Veelgestelde vragen
In welke volgorde leg je producten in de koelkast?
Van boven naar onder: gebruiksklaar (bereide gerechten, sauzen, gesneden sla), dan zuivel en eieren, dan groenten en fruit, dan rauwe vis, dan rauw vlees, en onderaan rauw gevogelte, gehakt en alles wat ligt te ontdooien. De reden is zwaartekracht: wat lekt, lekt naar beneden.
Waarom ligt rauw gevogelte onderaan?
Omdat het van alles in de keuken het meeste risico draagt en er nog een verhitting tussen zit voor het gegeten wordt. Alles wat eronder zou liggen, kan besmet raken door sap dat eruit lekt — en onder de onderste plank ligt niets.
Op welke temperatuur moet mijn koeling staan?
De tool rekent met wat elke productgroep zelf nodig heeft: vis en gehakt willen kouder (rond 2 °C) dan de meeste andere producten (rond 4 °C). Wat je koeling werkelijk moet halen, staat in je eigen HACCP-procedures en op de verpakking van je leverancier.
Waar leg ik vis?
Bij voorkeur in een aparte viskoeling of op ijs, want vis houdt maar tot ongeveer 2 °C. Heb je die niet, dan legt de tool vis in je koudste koeling op de plank onder de groenten en boven het vlees — en zegt ze erbij dat vis daar warmer ligt dan ze houdt.
Wat als mijn koelkast te weinig planken heeft?
Dan moeten twee risiconiveaus samen op één plank, en de tool zegt welke twee. Dat is geen fout, maar wel een afspraak: die producten moeten in gesloten bakken, gescheiden gehouden, en gebruiksklaar mag nooit onder rauw.
Is dit hetzelfde als een HACCP-plan?
Nee. Dit blad zegt waar iets ligt; een HACCP-plan legt vast wat je meet en registreert. Ze horen bij elkaar: de temperatuurlijsten en het schoonmaakplan maak je met de HACCP-tool, deze poster hangt ernaast op de deur.
Dit is een huisafspraak, geen wettekst. Wat je moet registreren, bij welke temperatuur je moet bewaren en hoelang, verschilt per land en per controledienst — volg altijd je eigen HACCP-procedures en de voorschriften van je leverancier.