Sollicitatiegesprek Voorbereiden
Twee vragen: voor welke job neem je iemand aan, en hoeveel minuten heeft het gesprek echt? De tool zet de competenties waarop je die job aanneemt op volgorde, vult er de vragen in die in jouw tijd passen, geeft je waaraan je een goed antwoord herkent — en zegt welke competenties je vanavond niet meer haalt en dus op de proefshift moet bekijken.
Zo werkt het
- 1
Kies de job
Zaal, runner, gastvrouw, bar, kok, chef, afwas of manager. Elke job wordt op andere dingen aangenomen: een afwasser wordt niet aangenomen op commercieel gevoel, een barman wel op eerlijkheid. De volgorde van de competenties verandert meteen mee.
- 2
Zeg hoeveel minuten je hebt
Eerlijk, niet hoopvol. Vijf minuten gaan op aan onthaal en aan hun eigen vragen, en een gedragsvraag met doorvraag kost er vier tot vijf. Twintig minuten is dus drie competenties, geen acht.
- 3
Voer het gesprek en scoor meteen
Zelfde vragen, zelfde volgorde, zelfde schaal bij elke kandidaat — anders kun je ze achteraf niet naast elkaar leggen, en dat is het enige wat een gestructureerd gesprek je oplevert. Scoor tijdens het gesprek, niet 's avonds.
- 4
Neem de rest mee naar de proefshift
Wat het gesprek niet haalde, en wat je een 1 of een 2 gaf, staat onderaan het blad met waar je op moet letten. Zo is de proefshift een test in plaats van een gratis avond werk.
Wat een gesprek gestructureerd maakt
Niet de vragen. Vier afspraken maken het verschil tussen een gesprek waarvan je iets leert en een babbel waarvan je alleen onthoudt of je iemand sympathiek vond.
Dezelfde vragen, elke keer
Twee kandidaten die andere vragen kregen kun je niet vergelijken; je vergelijkt dan je eigen humeur op dinsdag met dat op donderdag. Dit is het enige punt waarop de onderzoeksliteratuur eensgezind is.
Vraag naar wat er gebeurd is, niet naar wat ze zouden doen
"Wat zou je doen als een gast klaagt" meet hoe goed iemand raadt wat jij wil horen. "Vertel over de laatste keer dat een gast klaagde" meet wat er echt gebeurde — en de doorvraag erna doet het werk.
Scoor op ankers, niet op een gevoel
Vier punten met een omschrijving eronder. Een 3 is niet "goed", het is "een concreet voorbeeld met een concrete afloop". Zonder anker scoort iedereen de sympathieke kandidaat een punt hoger.
Schrijf op vóór je erover praat
Wie eerst overlegt en dan scoort, scoort de mening van de luidste in de kamer. Iedereen die erbij zat vult zijn eigen blad in; daarna leg je ze naast elkaar.
Wat je niet mag vragen — en wat je in de plaats vraagt
Een sollicitatiegesprek in de EU mag niet selecteren op leeftijd, gezinssituatie of zwangerschap, afkomst, geloof, handicap of gezondheid. In de horeca gebeurt dat zelden met opzet en bijna altijd per ongeluk. Elke vraag hieronder heeft een variant die je hetzelfde vertelt en wel mag.
| Niet vragen | Vraag in de plaats |
|---|---|
| Hoe oud ben je? | Voldoe je aan de leeftijdsvoorwaarde om hier alcohol te schenken? |
| Heb je kinderen? Lukken weekends dan wel? | Kun je het dienstrooster draaien dat in de vacature staat? |
| Waar kom je oorspronkelijk vandaan? | In welke talen kun je een gast bedienen? |
| Wat is je geloof? | Ben je beschikbaar op de dagen en feestdagen die in de vacature staan? |
| Heb je gezondheidsklachten? Iets met je rug? | Deze job vraagt kratten van ongeveer 15 kg tillen. Kun je dat, met aanpassingen als je die nodig hebt? |
| Wat verdien je nu? | Dit is de loonvork voor deze functie. Werkt dat voor jou? |
De tien competenties, en wat ze hier betekenen
Smal en jobgebonden, niet de brede persoonlijkheidsfactoren: een restaurant neemt iemand aan voor één specifieke job, en daar voorspellen smalle competenties beter dan een algemene score.
- Betrouwbaarheid
- Komt opdagen, op tijd, ook op de zaterdag na een slechte week — en belt zelf als het echt niet lukt. De meest onderschatte eigenschap in de horeca en de reden waarom de meeste mensen vertrekken.
- Tempo onder druk
- Blijft werken en beslissen wanneer er twintig bonnen tegelijk hangen, in plaats van sneller te bewegen zonder iets af te maken.
- Gastgevoel
- Merkt aan een tafel wat er scheelt vóór er iets gezegd wordt, en zegt het juiste als het toch gezegd wordt.
- Samenwerken
- Ziet werk dat niet van hem is en pakt het op, en laat zijn collega's weten waar hij mee bezig is.
- Hygiëne
- Doet de dingen die niemand controleert: handen, datums, koeling, de doek waarmee hij afveegt.
- Eerlijkheid
- Gaat met kassa, voorraad en fooien om alsof er iemand meekijkt, ook wanneer er niemand is. In een zaak vol contant geld en open voorraad de grootste blinde vlek die je kunt hebben.
- Vakkennis
- Kan het vak dat op de vacature stond, en weet waar zijn eigen grens ligt.
- Leervermogen
- Neemt een correctie aan zonder zich te verdedigen, en doet het de tweede keer anders.
- Leiding nemen
- Neemt een beslissing wanneer er een genomen moet worden, en blijft erbij tot de dienst voorbij is.
- Commercieel gevoel
- Ziet dat een aanbeveling geld is: biedt uit zichzelf aan, en weet wat hij aanbiedt.
Veelgestelde vragen
Is deze tool gratis?
Ja, volledig gratis, zonder account en zonder installatie. Je vult het blad in en print rechtstreeks uit je browser; niets van wat je typt verlaat je toestel.
Waarom krijg ik niet gewoon alle vragen?
Omdat je ze niet allemaal kunt stellen. Een gedragsvraag met doorvraag kost vier tot vijf minuten, dus een gesprek van twintig minuten haalt er drie. Een lijst van twintig vragen liegt over wat er in je kwartier past — en het gevolg is dat je halverwege begint te haasten en de laatste vraag oppervlakkig blijft.
Waarom stopt de tool een kandidaat op één score van 1?
Omdat een gemiddelde precies het instrument is dat één fatale zwakte begraaft. Iemand die vlot praat, snel is en op zes dingen goed scoort, maar op betrouwbaarheid een 1 haalt, komt er met een gemiddelde nog prima uit — en staat over drie weken niet meer aan de pass. Voor elke job staan één tot drie competenties aangeduid waarop een 1 het gesprek stopt, wat het totaal ook zegt.
Mag ik naar een strafblad, gezondheid of gezinssituatie vragen?
Dat verschilt per land en per functie, en dit blad geeft er geen uitsluitsel over. Wat wel overal geldt: je mag niet selecteren op leeftijd, gezinssituatie of zwangerschap, afkomst, geloof, handicap of gezondheid. De tabel hierboven zet naast elke van die vragen de variant die je hetzelfde vertelt en die je wel mag stellen.
Vervangt dit een proefshift?
Nee, en het is er net op gebouwd. Wat het gesprek niet haalt — en alles waar je een 1 of 2 op gaf — staat onderaan het blad als de lijst waar je op de proefshift naar kijkt. Het gesprek beslist waar de proefshift over gaat; zonder dat is een proefshift een avond meelopen waarna niemand iets heeft opgeschreven.
Dit is een huisdocument, geen arbeidsrecht. Wat je in een gesprek mag vragen, wat je moet noteren en hoe lang je een sollicitatie mag bijhouden verschilt per land en per sector-cao — zet dat in je eigen procedures en contracten, niet op dit blad.