In dit artikel
Een fooi voelt aan als los geld — een extraatje boven op de rekening, dat de zaak zelf verdeelt zoals ze wil. Dat is precies waarom bijna niemand ooit heeft opgezocht wat de wet er eigenlijk over zegt. Sinds 2022 en 2024 is dat in twee grote EU-landen geen vrije keuze meer: Ierland verbood fooien om het minimumloon aan te vullen, het Verenigd Koninkrijk verplicht sindsdien dat élke fooi voor 100% naar het personeel gaat. Duitsland doet al decennia iets compleet anders, Frankrijk regelt het al sinds 1987 via de menukaart zelf — en België probeert sinds begin 2025 een hervorming door te voeren die vaststeekt op precies de vraag die dit artikel beantwoordt: wat is het verschil tussen een fooi en een tronc?
Deze site heeft al een gratis rekentool om de fooienpot te verdelen (fooien-verdelen) en artikelen over personeelskost, opzegtermijnen en aanvullend pensioen. Nergens staat echter de vraag beantwoord die aan al dat rekenwerk voorafgaat: mag je eigenlijk verdelen zoals je nu doet? Fooi voelt aan als het makkelijkste geld in de zaak — geen loonstrook, geen factuur, gewoon een bedrag dat 's avonds in een potje of op de kaartomzet verschijnt. Precies daardoor is het ook het minst gecontroleerde geld in de hele zaak: niemand leest de cao na op de avond dat de pot geteld wordt.
Dat wordt met de maand riskanter om te negeren. Het Verenigd Koninkrijk maakte op 1 oktober 2024 wettelijk verplicht dat 100% van de fooien naar het personeel gaat. Ierland verbood al in december 2022 dat fooi meetelt voor het minimumloon. Duitsland laat een vrijwillige fooi al decennia volledig belastingvrij — zolang ze niet als vaste "bediening" op de rekening staat. Frankrijk verplicht sinds 1987 om "prijs, bediening inbegrepen" op elke kaart te zetten, terwijl de fooi zelf voor altijd optioneel blijft. En België probeert sinds begin 2025 fooien volledig belastingvrij te maken, maar het wetsvoorstel raakt niet door het parlement — precies omdat niemand het verschil tussen een "tronc" en een "fooi" scherp genoeg kan afbakenen.
Vijf landen, vijf volledig verschillende constructies voor hetzelfde woord. Dit is geen juridisch advies — de exacte regels, drempels en procedures verschillen per land en veranderen voortdurend, dus controleer altijd de actuele wetgeving van het land waar je zaak gevestigd is voor je iets aanpast aan hoe je fooien verdeelt of belast.
Zeven cijfers, in deze volgorde: wanneer het Britse 100%-gebod inging en wat het precies verplicht, hoeveel een Brits arbeidstribunaal per medewerker kan toekennen als het misloopt, hoeveel sociale lasten een écht onafhankelijke tronc wegneemt — en hoe snel dat voordeel weer verdwijnt, wanneer Ierland fooien uit het minimumloon haalde, waarom exact dezelfde euro in Duitsland belastingvrij óf volledig belast kan zijn, sinds wanneer Frankrijk een vaste vermelding op de kaart verplicht terwijl de fooi zelf optioneel blijft, en waarom de Belgische hervorming al meer dan een jaar vaststeekt op precies de vraag die dit artikel voor jou uitklaart.
Waarom bijna niemand dit ooit heeft opgezocht
Fooi voelt nog steeds aan als contant geld, ook nu het overgrote deel via de kaart binnenkomt en gewoon op de zaakrekening van de zaak landt. Er is geen moment waarop iemand expliciet beslist "dit is nu loon, met alle regels van dien" — het wordt geteld, verdeeld, en niemand stelt zich de vraag of dat volgens de regels gebeurt, want het voelde nooit aan als een normale loonbetaling.
Het probleem duikt bovendien nooit op tijdens een gewoon druk seizoen. Zolang er geen controle komt, geen klacht van personeel, geen arbeidsinspecteur die toevallig langsloopt, werkt de bestaande gewoonte precies zoals ze altijd deed. Pas bij een klacht of controle — vaak jaren later — blijkt dat een vaste "administratiekost" die van de fooi wordt afgehouden, of een tronc waarbij de eigenaar toch meebeslist wie wat krijgt, in het ene land een boete is en in het andere land volkomen normaal.
De rest van dit artikel telt op wat de meeste eigenaars nooit hebben opgezocht: wat er sinds 2022 en 2024 wettelijk verplicht is in twee grote buurlanden, hoe fragiel het belastingvoordeel van een tronc-regeling is, en — het cijfer dat het meest verrast — hoe dezelfde honderd euro fooi in Duitsland volledig belastingvrij óf volledig belast kan zijn, puur afhankelijk van hoe je ze op papier noemt.
Gratis gids Alles over personeel in je zaak, in één gids Van aanwerven tot roosteren — de volledige gids voor het personeelsbeleid van je restaurant. Lees de gids7 cijfers die de meeste zaken nooit hebben opgezocht
Elk cijfer hieronder komt uit een gepubliceerde bron — een nationale wetstekst, een officiële toelichting of een regeringswebsite — nooit een schatting van deze site zelf. Dit is geen juridisch advies: de exacte regels, drempels en bedragen verschillen per land en veranderen, dus controleer altijd de actuele wetgeving van het land waar je zaak gevestigd is.
1. Het Verenigd Koninkrijk: 100% is sinds 1 oktober 2024 geen richtlijn meer, maar wet
De Employment (Allocation of Tips) Act 2023 en de bijhorende wettelijke gedragscode traden op 1 oktober 2024 in werking in Engeland, Wales en Schotland (Noord-Ierland valt erbuiten). De kern is kort en hard: een werkgever moet 100% van alle fooien, drinkgelden en bedieningsgelden aan het personeel doorgeven. De enige toegestane inhouding is belasting — geen administratiekost, geen kost voor kaartverwerking, geen "beheerskost" van welke aard dan ook.
Dat laatste is precies wat er vóór 2024 wél gebeurde in veel Britse zaken: een percentage van de kaartfooien afhouden om de kosten van de betaalprovider te dekken. Sinds de wet is dat niet langer een grijze zone maar een directe inbreuk — de betaalkost is een bedrijfskost van de zaak, niet iets dat van het personeel afgetrokken mag worden.
De wet laat wél toe dat fooien via een tronc lopen — een apart verdeelsysteem, beheerd door een onafhankelijke "troncmaster" — zolang 100% van de fooien er effectief in terechtkomt en eerlijk verdeeld wordt. Hoe fragiel die onafhankelijkheid in de praktijk is, staat in cijfer 3 hieronder.
Sinds 2024 het strengste fooienregime in de EU — samen de reden waarom dit geen formaliteit is die je 'er wel bij regelt'.
Bronnen: Employment (Allocation of Tips) Act 2023 en de bijhorende Code of Practice Regulations 2024 (legislation.gov.uk); Payment of Wages (Amendment) (Tips and Gratuities) Act 2022 (Ierse overheid). Regels en bedragen wijzigen — controleer steeds de actuele wetgeving van je eigen land.
2. Tot £5.000 per medewerker: het prijskaartje van het fout doen
De wet is geen vrijblijvende aanbeveling. Een medewerker die vindt dat de verdeling niet eerlijk of niet transparant gebeurde, kan naar een Employment Tribunal stappen — binnen drie maanden na het feit. Dat tribunaal kan de werkgever verplichten de verdeling te herzien, en kan bovendien tot £5.000 schadevergoeding per medewerker toekennen.
Het venijnige zit in de details: die £5.000 kan ook toegekend worden aan medewerkers die zelf nooit een klacht hebben ingediend, zodra het tribunaal een publieke vaststelling van niet-naleving doet voor de hele zaak. Eén klacht van één ontevreden medewerker kan zo een rekening openen voor het volledige team dat die avond meedeelde in de pot.
Voor een zaak met tien medewerkers die de fooi delen, is dat in het slechtste geval geen boete van £5.000, maar een veelvoud daarvan — precies het soort rekensom die in de rekentool verderop in dit artikel zichtbaar wordt gemaakt, al gaat die over de eigen omzet in plaats van een tribunaalsanctie.
3. 23%: wat een écht onafhankelijke tronc wegneemt van de sociale lasten
Fooi die via de gewone loonlijst loopt, is in het Verenigd Koninkrijk onderworpen aan National Insurance (NI) — de Britse sociale bijdrage — voor zowel werkgever (15%) als werknemer (8%), samen 23%. Loopt de fooi in plaats daarvan via een écht onafhankelijke tronc, dan valt die volledige 23% NI weg. Inkomstenbelasting blijft wel altijd verschuldigd, via de loonadministratie van de troncmaster zelf.
Dat voordeel hangt aan één voorwaarde, en die is streng: de belastingdienst (HMRC) test of de werkgever, direct of indirect, beslist wie wat krijgt. Zodra de eigenaar zelf de verdeelsleutel bepaalt, invloed uitoefent op de troncmaster, of de regeling op eender welke manier stuurt, vervalt de onafhankelijkheid — en daarmee de volledige NI-vrijstelling.
Het gevolg is niet enkel dat het voordeel voortaan wegvalt: HMRC kan de vrijstelling met terugwerkende kracht herzien, inclusief boetes en interesten op eerder ingediende loonaangiftes. Een tronc is dus geen manier om fooien onbelast door te sluizen — het is een precieze constructie die staat of valt met aantoonbare onafhankelijkheid, elke maand opnieuw.
4. Ierland, 1 december 2022: fooi telt niet meer mee voor het minimumloon
De Ierse Payment of Wages (Amendment) (Tips and Gratuities) Act trad voor de horecasector in werking op 1 december 2022. De kern is anders dan de Britse aanpak, maar even fundamenteel: fooien en bedieningsgeld mogen niet langer gebruikt worden om het wettelijk minimumloon aan te vullen. Een medewerker die het minimumloon verdient, moet dat loon volledig krijgen — de fooi komt er wettelijk bovenop, ze is er geen vervanging van.
Daarnaast verplicht de wet een zichtbaar bericht voor klanten over hoe fooien en bedieningsgeld verdeeld worden, een schriftelijk beleid daarover in de arbeidsvoorwaarden van elke medewerker, en — het concrete cijfer — een schriftelijk overzicht van de verdeling binnen 10 dagen na uitbetaling, met het totale bedrag en het aandeel van elke medewerker.
Waar het Verenigd Koninkrijk vooral de eerlijkheid van de verdéling regelt, grijpt Ierland in op het loon zélf: fooi mag nooit een verkapte manier worden om onder het minimumloon uit te komen. Twee buurlanden, twee heel verschillende invalshoeken op hetzelfde probleem — en dat patroon herhaalt zich bij elk volgend land in dit artikel.
Van een Franse menukaartregel in 1987 tot een Belgisch wetsvoorstel dat vandaag nog vaststeekt.
Bronnen: Franse arrêté uit 1987 over prijsvermelding in de horeca (economie.gouv.fr); Ierse Payment of Wages (Amendment) (Tips and Gratuities) Act 2022; Britse Employment (Allocation of Tips) Act 2023; Belgisch wetsvoorstel, ingediend februari 2025, stand van zaken augustus 2026.
5. Duitsland: dezelfde euro, twee compleet verschillende belastingregimes
Onder §3 Nr. 51 van de Duitse inkomstenbelastingwet (EStG) is een vrijwillige fooi die een klant rechtstreeks aan een medewerker geeft, volledig en zonder plafond belastingvrij — geen inkomstenbelasting, geen sociale bijdragen, om het even hoe hoog het bedrag. Dat geldt al decennia en zonder de discussie die het Verenigd Koninkrijk, Ierland en België nu voeren.
Het addertje zit in het woord "vrijwillig". Zodra hetzelfde geld verschijnt als een vast "Bedienungsgeld" of servicetoeslag, opgeteld bij de rekening en niet langer een vrije gift van de klant, telt het niet meer als fooi onder deze wet — het is gewoon loon, volledig onderworpen aan inkomstenbelasting én sociale bijdragen, exact zoals elke andere euro loon.
Voor een eigenaar betekent dit dat de manier waaróp iets georganiseerd wordt, letterlijk bepaalt of dezelfde honderd euro belastingvrij bij het personeel terechtkomt, of eerst door de volledige loonlasten gaat. Een percentage automatisch aan elke rekening toevoegen voelt misschien makkelijker, maar verandert fiscaal alles — het transformeert een fooi in loon.
6. Frankrijk, 1987: verplichte vermelding op de kaart, maar de fooi zelf blijft optioneel
Een Franse ministeriële regeling verplicht sinds 1987 elke zaak met tafelbediening om op elke menukaart en elke rekening "prix service compris" te vermelden — prijs, bediening inbegrepen — met het toegepaste percentage, historisch rond de 15%. Dat percentage zit al in de vermelde prijzen verwerkt en betaalt mee het loon van het bedieningspersoneel; het is geen fooi, het is loon dat wettelijk verplicht op de kaart zichtbaar moet zijn.
De pourboire — de fooi bovenop die rekening — blijft in Frankrijk voor altijd volledig optioneel. Geen enkele Franse zaak of medewerker mag ze wettelijk eisen; het is en blijft een vrije keuze van de klant, los van het "service compris" dat al in de prijs zit.
Frankrijk heeft zo, lang voor de recente Britse en Ierse wetten, de vraag "waar komt het bedieningsgeld vandaan" al beantwoord door het gewoon in het loon te verwerken en zichtbaar te maken. Wat overblijft — de vrijwillige fooi bovenop — is precies het deel dat in Duitsland, het VK en Ierland de laatste jaren wettelijk geregeld wordt.
7. België: het wetsvoorstel dat al sinds 2025 vaststeekt op precies deze vraag
In februari 2025 dienden Kamerleden een wetsvoorstel in om fooien volledig vrij te stellen van personenbelasting én sociale bijdragen — niet alleen in de horeca, ook voor taxichauffeurs, gidsen en maaltijdbezorgers. Het argument: in buurlanden Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk zijn fooien al succesvol belastingvrij, en de horeca kampt met een personeelstekort dat een hoger netto zonder extra kost voor de werkgever zou kunnen verzachten.
Het voorstel is tot vandaag niet aangenomen — en de reden is precies het onderwerp van dit artikel: er is onvoldoende juridisch onderscheid tussen een tronc (een collectieve pot, vaak beheerd door de zaak of het personeel samen) en een fooi (een individuele, vrijwillige gift), terwijl beide in de Belgische praktijk onder hetzelfde woord "fooi" vallen. Zonder dat onderscheid kan de wetgever niet vastleggen wát precies belastingvrij zou worden.
Dat is de sluitsteen van dit hele artikel: elk van de zes voorgaande cijfers hangt af van precies dát onderscheid — een vrijwillige fooi (Duitsland: belastingvrij), een collectieve pot via een onafhankelijke tronc (VK: geen sociale lasten, wél belasting) en een vaste servicetoeslag (Duitsland: volledig loon) zijn drie juridisch compleet verschillende dingen, ook al noemt iedereen ze in de horeca gewoon "de fooi".
Klopt jouw fooiverdeling met de richting waarin de wet beweegt?
Dit is niet de rekentool die de fooi zelf eerlijk over je team verdeelt — daarvoor bestaat al de gratis fooien-verdelen-tool op deze site. Deze tool checkt iets dat daarvóór komt: hoeveel je vandaag inhoudt vóór je begint te verdelen, en hoe dat zich verhoudt tot de richting waarin elk van de zeven cijfers hierboven wijst.
Vul je eigen cijfers in. Elk percentage dat je vandaag inhoudt voor administratie- of kaartkosten, is precies het soort inhouding dat het Verenigd Koninkrijk sinds 2024 verbiedt en waar Ierland, Duitsland en de Belgische hervorming elk op hun eigen manier tegen ingaan.
Wat je vandaag inhoudt, in euro's per maand en per jaar
Vul je eigen cijfers in — de rest rekent mee.
—
Standaardcijfers: €3.200 kaartfooi per maand, 5% inhouding, 6 medewerkers — pas ze gerust aan naar je eigen zaak.
Dit is een rekenoefening met jouw eigen cijfers, geen boekhoudkundige garantie of juridisch advies. Wat je land precies toestaat, verschilt per land en verandert — controleer altijd de actuele wetgeving voor je iets aanpast aan hoe je fooien verdeelt of inhoudt.
De tool rekent met één vast percentage per maand — in de praktijk verschilt de inhouding vaak van maand tot maand, afhankelijk van de kaartprovider of hoe druk het was. Tel voor een eerlijk beeld het jaartotaal op basis van je eigen loonadministratie na, niet enkel een gemiddelde maand.
Wat de tool niet meet: het verschil tussen een fooi die de zaak inhoudt om écht kosten te dekken (in sommige landen toegestaan, in andere niet meer) en een fooi die gewoon als extra marge wordt behandeld. Dat onderscheid — precies het tronc-versus-fooi-probleem uit cijfer 7 — bepaalt in de praktijk of een inhouding legaal is, niet enkel het percentage zelf.
Hoe je dit checkt voor je eigen zaak
Drie stappen, in de volgorde waarin ze horen te gebeuren — vóór het volgende seizoen begint, niet nadat een medewerker of een inspecteur de vraag stelt.
1. Zoek uit wat je eigen land precies zegt
- Ga na of jouw land een wet heeft zoals het Britse 100%-gebod of het Ierse verbod om fooi als minimumloon te tellen — en zo niet, wat de bestaande fiscale of arbeidsrechtelijke regels wél zeggen.
- Check specifiek of een vaste servicetoeslag op de rekening in jouw land hetzelfde fiscaal behandeld wordt als een vrijwillige fooi, of net niet (zoals het Duitse voorbeeld in cijfer 5 laat zien).
- Vraag bij twijfel na bij je eigen horecafederatie of boekhouder — de regels in dit artikel verschillen bewust sterk van land tot land, en veranderen (zie cijfer 7).
2. Zet je eigen fooibeleid zwart op wit
- Schrijf op hoe fooien binnenkomen, wie ze telt, en volgens welke sleutel ze verdeeld worden — een schriftelijk beleid is in meerdere landen (VK, Ierland) inmiddels wettelijk verplicht.
- Als je met een tronc of gelijkaardige collectieve pot werkt, leg vast wie de verdeling beslist — en zorg dat dat aantoonbaar niet de eigenaar zelf is, wil je een sociale-lastenvoordeel zoals in cijfer 3 kunnen claimen.
- Bewaar een overzicht van elke verdeling, met datum en bedrag per medewerker — in Ierland is dat binnen 10 dagen na uitbetaling wettelijk verplicht, elders is het gewoon je eigen bewijs bij een controle.
3. Verdeel correct — en herbekijk het jaarlijks
- Gebruik de gratis
fooien-verdelen-tool op deze site om de pot volgens uren en gewicht per medewerker te verdelen, zodra je weet wat er wettelijk mag inhouden en wat niet. - Reken met de rekentool hierboven na hoeveel je vandaag inhoudt op jaarbasis — en vergelijk dat bedrag met wat je eigen land nog toestaat.
- Herhaal deze check jaarlijks: zoals cijfer 7 laat zien, is dit op dit moment een van de snelst veranderende stukken horecawetgeving in Europa.
Het korte antwoord
Er bestaat geen "Europese fooienwet" — elk land regelt afzonderlijk wie de fooi mag verdelen, wat er belast wordt, en of ze mag meetellen voor het loon. Het Verenigd Koninkrijk verplicht sinds 2024 100% doorbetaling, Ierland verbiedt sinds 2022 fooi als aanvulling op het minimumloon, Duitsland maakt een vrijwillige fooi volledig belastingvrij zolang ze geen vaste toeslag wordt, Frankrijk regelt het al sinds 1987 via de menukaart, en België probeert het nog steeds te regelen.
Het patroon dat overal terugkeert, is hetzelfde: hoe je iets NOEMT en STRUCTUREERT — een vrijwillige gift, een collectieve tronc, of een vaste toeslag — bepaalt het wettelijke en fiscale lot ervan, veel meer dan het bedrag zelf. Dezelfde honderd euro kan belastingvrij, gedeeltelijk belast of volledig belast zijn, puur afhankelijk van die keuze.
De fix kost geen nieuw systeem: zoek de regels van je eigen land op, zet je fooibeleid op papier, en gebruik de tool hierboven om te zien hoeveel je vandaag inhoudt voor je verdeelt — vaak is het antwoord verrassend eenvoudig: gewoon alles doorgeven, en de kaartkosten als een normale bedrijfskost behandelen.